بخش ۱۶ - سوال از احوال سالک و نشانهای مرد کامل  
مسافر چون بود، رهرو کدام است   که را گویم که او مردِ تمام است
بخش ۱۷ - جواب به سوال اول  
دگر گفتی مسافر کیست در راه   کسی کو شد ز اصلِ خویش آگاه
مسافر آن بود کو بگذرد زود   ز خود صافی شود چون آتش از دود
سلوکش سیرِ کشفی دان ز امکان   سوی واجب به ترکِ شَیْن و نقصان
بعکسِ سیرِ اوّل در منازل   رود تا گردد او انسانِ کامل
بخش ۱۸ - قاعده در بیان سیر نزول و مراتب صعود آدمی  
بدان اوّل که تا چون گشت موجود   کز او انسانِ کامل گشت مولود
در اطوارِ جمادی بود پیدا   پس از روحِ اضافی گشت دانا
پس آنگه جنبشی کرد او ز قدرت   پس از وی شد ز حق صاحب ارادت
به طفلی کرد باز احساسِ عالم   در او بالفعل شد وسواسِ عالم
چو جزویّات در وی شد مرتّب   به کلّیّات ره برد از مرکّب
غضب شد اندر او پیدا و شهوت   وز ایشان خاست بخل و حرص و نخوت
به فعل آمد صفتهای ذمیمه   بَتر شد از دد و دیو و بَهیمه
تنزّل را بود این نقطه اسفَل   که شد با نقطهٔ وحدت مقابل
شد از افعال، کثرت بی‌نهایت   مقابل گشت از این رو با بدایت
اگر گردد مقیّد اندر این دام   به گمراهی بود کمتر ز اَنعام
و گر نوری رسد از عالمِ جان   ز فیضِ جذبه یا از عکسِ برهان
دلش با نورِ حقّ همراز گردد   از آن راهی که آمد باز گردد
ز جذبه یا ز برهانِ یقینی   رهی یابد به ایمانِ یقینی
کند یک رجعت از سِجّینِ فُجّار   رخ آرد سوی عِلّیینِ اَبرار
به توبه متصّف گردد در آن دَم   شود در اصطفا ز اولادِ آدم
ز افعالِ نکوهیده شود پاک   چو ادریسِ نبی آید بر افلاک
چو یابد از صفاتِ بد نجاتی   شود چون نوح از آن صاحب ثباتی
نماند قدرتِ جزویش در کلّ   خلیل آسا شود صاحب توکّل
ارادت با رضای حق شود ضَمّ   رود چون موسی اندر بابِ اعظم
ز علمِ خویشتن یابد رهائی   چو عیسیِ نبی گردد سمائی
دهد یکباره هستی را به تاراج   درآید از پی احمد به معراج
رسد چون نقطهٔ آخر به اوّل   در آنجا نه مَلَک گنجد نه مُرسَل

وزن شعر: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

 منابع متن شعر: 

 ۱- وبسایت گنجور:

شیخ محمود شبستری » گلشن راز »

بخش ۱۶ - سوال از احوال سالک و نشانهای مرد کامل

 ۲- کتاب گلشن راز، اثر: شیخ محمود شبستری با مقدمه و تصحیح و توضیحات به اهتمام دکتر صمد موحد

 ۳- کتاب شرح گلشن راز، اثر: الهی اردبیلی - مقدمه و تصحیح و تعلیقات: محمدرضا برزگر خالقی، عفت کرباسی

۴- کتاب شرح گلشن راز(مفاتیح الاعجاز) اثر: محمد لاهیجی گیلانی، پیش گفتار و ویرایش: دکتر علیقلی محمودی بختیاری

تنبور: اسماعیل محمدی 

اودو (کوزه): اصغر محمدی 

دف: مهدی محمدی 

دکلمه: آرام نوبری نیا 

  دانلود فایل پی دی اف