خداوند در حدیث معراج بیان می کند:
نتیجه روزه کمخوری و کمگویی است و آن حکمت را به ارمغان میآورد و حکمت معرفت را در پی دارد و معرفت یقین را و وقتی بندهای به یقین رسید باکی ندارد که چگونه روزگار را سپری کند،
در سختی یا آسانی و این مقام خوشنودهاست.
| روزه گوید کرد تقوی از حلال | در حرامش دان که نَبوَد اتّصال |
- امام محمد غزالی در کتاب احیاء علوم الدین جلد یک روزه و روزهدار را به سه نوع تقسیم می کند:
• گروه نخست روزهٔ عوام یعنی عموم مردم آن را انجام میدهند و آن ترک خوردنی و آشامیدنی است به طوری که فقهاء واجبات و محرماتی برای آن مقرر داشته اند(روزهٔ شرع).
• گروه دوم روزهٔ خواص است که علاوه بر اینها اعضا و جوارح خود را نیز از گناه و معصیت در امان نگه میدارند(روزهٔ اخلاق).
• گروه سوم خواص الخواص هستند که هر آنچه آنها را از یاد خدا باز میدارد را کنار گذاشتهاند. (روزه ی عرفان).
- روزه در آثار خواجه عبداالله انصاري:
خواجه عبداالله انصاري در طبقه چهارم از طبقات الصوفيه در شرح احوال مظفر كرمانشاهي چنين ميگويد:
از مهينان مشايخ جبل است، از درويشان صادق، صحبت داشته با عبداالله خـراز . يگانه بوده از مشايخ در طريقت نيكوي. وي گفته است روزه سه است:
• صوم الروح بقصرالامل
• الهوي صوم العقل بخلاف
• صوم النفس بالامساك عن الطعام و المحارم
در رسائل فارسي در ترجمة عبارات مزبور چنين ميخوانيم:
روزه بر سه وجـه اسـت:
• روزه روح است به كوتاه كردن امل. يعني كه امل خود را كوتاه كني كه هواي خود را خلاف كنـي.
• روزه عقل است به خلاف كردن هوا.
• روزه نفس است بـه بـاز ايسـتادن از طعـام و شـراب و شهوات.
- مفهوم روزه از ديدگاه هجويري:
ابوالحسن علي بن عثمان هجويري، از عارفان و نويسندگان قرن پنجم هجري اسـت. وي نويسندهٔ اثر معروف عرفاني كشف المحجوب است. هجويري در ايـن كتـاب مـي نويسـد:
حقيقت روزه امساك است و كل طريقت اندر ايـن مضـرّ اسـت و كمتـرين درجـه انـدر روزه گرسنگي است و شرایط روزه را اینگونه بیان می کند:
• نگاهداري جوف از شراب و طعام
• چشم از نظار حرام و شهوت
• گوش از استماع لهو و غيبت
• زبان از گفتن لعن و آفت
• تن از متابعت دنيا و مخالفت شرع
- ادب روزه از ديدگاه ابونصر سراج:
ابونصر عبداالله سرّاج طوسي از صوفيه و عرفاي معروف قرن چهارم هجـري اسـت كـه او را طاووس الفقرا گفته اند. ادب روزه را اینگونه بیان می کند:
• صحت در قصد روزه
• مباينت شهوت
• حفظ ـ جوارح
• پاكي مطعم
• رعايت دل به دوام ذكر حق
• قلت سعي و اهتمام در كسب افطار و روزي
• استعانت از حق تعالي
سخنرانی:
سخنران : مهدی محمدی
موضوع سخنرانی : روزه
تاریخ : 2023/04/01 برابر با دوازدهم فروردین ۱۴۰۲
منابع:
- کتاب احیاء علوم الدین جلد یک نوشته ی امام محمد غزالی
- مقالهٔ تجلي روزه در متون عرفانی نویسنده دكتر احمدرضا يلمه ها عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد دهاقان
