ای درویش! از کفر تا به توحید راه بسیار است.

ای درویش! معنی مطابق کفر پوشش است و پوشـش بـر دو قسـم اسـت:

یـک پوشـش آن اسـت کـه بواسـطۀ آن پوشش، خدای را نمی بینند و نمی دانند و

این کفر مبتدیان است و

این کفر مذموم است؛

دیگر پوشش آن است که بواسطۀ آن پوشش، غير خدای نمی بینند و نمی دانند و

این کفر منتهیان است و

این کفر محمود است.

سوره بقره آیه های ۶ و ۷

إِنَّ الَّذينَ کَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ (۶)

خَتَمَ اللَّهُ عَلي‏ قُلُوبِهِمْ وَ عَلي‏ سَمْعِهِمْ وَ عَلي‏ أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظيمٌ (۷)

این آیت متناول هر دو کفر است.

چون معنی کفر را دانستی اکنون بدان که معنی مطابق توحیـد یکـی کـردن اسـت و

یکـی را یکـی نتـوان کـردن،

چیزهای بسیار را یکی توان کردن و

چیزهای بسیار را یکـی کـردن بـدو طریـق باشـد،

یکـی بطریـق عمـل و یکـی بطریق علم.

پس توحید دو نوع آمد، یکی توحید علمی و یکی توحید عملی.

ای درویش! چون کثرت برخاست و

سالک برخاست و

شـرک برخاسـت و

حلـول و اتّحـاد برخاسـت و

قُـرب و بُعـد برخاست و

فراق و وصال برخاست،

خدای ماند و بس.

ای درویش! همیشه خدای بود و بس و

همیشه خدای باشد و بس،

امّا سالک در خیال و پندار بود،

می‌پنداشـت که مگر خدای وجودی دارد و

وی بغير از وجود خدای وجودی دارد.

اکنون از خیال و پندار بيرون آمد و

بیقـين دانست که وجود یکی بیش نیست و

آن وجود خدای است تعالى و تقدّس.

 سخنرانی:

سخنران : مهدی محمدی

موضوع سخنرانی : کفر و توحید

تاریخ : 2023/08/19 برابر با بیست و هشتم مرداد ماه ۱۴۰۲

منبع:

کتاب انسان کامل از عزیزالدین نسفی