سخاوت دومین نشانۀ درویش در سلسلۀ خاکسار است که تاکید فراوانی از سوی پیران آگاه و روشن ضمیر بر رعایت آن رفته و خود نیز سرچشمۀ این فضیلت بوده اند.
سخاوت گذران را گوارا می کند و رزق را گشاده،
مایۀ آرامش است و زندگی آسان،
عیب پوش است و شُکوه آفرین،
عزت زاست،
رویانندۀ دوستی است و گردانندۀ دشمنی،
مایۀ دوام نعمت است و برترین گونۀ شکر آن آرایندۀ فهم است و پالایندۀ عمل،
شویندۀ گناه است و سایندۀ حسادت است و کاهندۀ کینه،
ویژگی انبیاست و اولیا، مؤمن هم اگر سخاوتمند نباشد ایمانش لَنگ است،
پهنه اش پهناور است از عفوِ جفاکار تا جان فشانی در راه پروردگار،
ریشۀ این همه سخاوت الهی است، همان خُلق عظیم خدای متعال.
• معنای جود و سخاوت
واژه سخاوت از ریشه سَخا گرفته شده است، وقتی گفته میشود سَخا النارَ به این معنی است که خاکستر آتش را از آتش پاک کنند تا بهتر بسوزد و روشن شود، همانطور که آتش اطراف خود را روشن کرده خانه را گرم نگه میدارد سخاوت نیز موجب روشنائی و گرمکردن جامعه و کانون خانوادهها و زمینهسازی برای بهرهمندی بینوایان است.
جود به معنای بخشش و مقابل بخل است. از واژه جود به بخشش، بخشندگی، سخاوت، سخاء و سماحت نیز تعبیر آورده میشود.
در دیدگاه خواجه نصیر الدین طوسی سخاوت یعنی انفاق اموال و مقتضیات آنچنانکه باید و چندانکه باید به مستحق برساند که شامل: کرم - عفو - ایثار - یاری کردن - فضل - جوانمردی - گذشت کردن - بذل کردن.
• تفاوت بین جود و سخاوت
برخى جود را غیر از سخاوت دانسته و در تفاوت آن دو با یکدیگر گفتهاند:
جود، بخشیدن قبل از تقاضا است و لیکن سخاوت عطا کردن بعد از تقاضا مىباشد.
برخى دیگر گفتهاند:
جود، صفتى ذاتى و سخاوت صفتى اکتسابى است.
از اینرو به خداوند جواد گفته مىشود نه سخى، زیرا خداوند نعمتهایش را پیش از آنکه بندگان تقاضا کنند به آنان عطامىکند.
سخنرانی:
سخنران : مهدی محمدی
موضوع سخنرانی : سخاوت
تاریخ : 2023/01/21 برابر با یکم بهمن ماه ۱۴۰۱
منابع:
- رساله سلسله ی خاکسار
- کتاب اخلاق ناصری نویسنده خواجه نصیرالدین طوسی
- کتاب سخاوت نویسنده سید ابوالحسن مهدوی
- مقاله جود و سخاوت از سایت پژوهه بازیانی در تاریخ 1398/04/06